Каде е Северна Македонија на гастрономско-туристичката мапа и зошто не е подобро промовирана?

Гастрономија и туризам: Како македонската држава може да се издигне на глобалната гастрономско-туристичка мапа?

Македонија, како земја со богата културна и историска традиција, располага со уникатна гастрономска понуда која сѐ уште не е доволно препознаена на глобалната гастрономско-туристичка мапа. И покрај напорите за промоција, останува прашањето зошто оваа дестинација не е подобро промовирана и кои се нејзините потенцијали.

Во 2023 година, Агенцијата за промоција и поддршка на туризмот на Република Северна Македонија објави гастрономска карта и водич за традиционални специјалитети, со цел збогатување на туристичката понуда и зголемување на промоцијата на државата. Оваа иницијатива има за цел да ги мапира регионите каде што се подготвуваат традиционални македонски јадења и да ги покани туристите на гурманска тура низ земјата.

Дополнително, во 2025 година беше промовиран потпроектот „Развој на ено-гастрономскиот туризам“ на „Тиквеш вински туризам“, со финансиска поддршка од Владата и од Европската Унија. Овој проект создаде нови туристички содржини, вклучувајќи сместувачки капацитети во адаптирани вински буриња и велосипедски патеки низ лозјата во Берово, со цел да се привлечат љубителите на виното и на гастрономијата.

Според податоците на Државниот завод за статистика, во првите девет месеци од 2024 година, македонските ресторани и хотели оствариле рекорден приход од 270,2 милиони евра, што претставува зголемување од 23,7 милиони евра во споредба со истиот период во 2023 година. Овој раст се должи на зголемената активност во угостителскиот сектор и на бројот на туристи кои ја посетиле земјата.

И покрај овие позитивни чекори, Северна Македонија сѐ уште не е доволно присутна на глобалната гастрономско-туристичка мапа. Недоволната меѓународна промоција, ограничените маркетинг-кампањи и недоволната инфраструктура се некои од причините за оваа состојба. Потребно е засилување на напорите за промоција на македонската гастрономија на меѓународно ниво, учество на саеми и на фестивали, како и соработка со меѓународни гастрономски организации.

Македонија има многу да им понуди на туристите. Традиционалните јадења како тавче-гравче, ајвар, пастрмајлија и разни видови пити се само дел од богатата кулинарска понуда. Секој регион во државата нуди специфични гастрономски искуства кои можат да ги воодушеват туристите. Во Охрид и во Струга, традиционалните специјалитети како охридската пастрмка и ѓомлезето се меѓу најбараните јадења. Во Кратово, познато по куличките и по старите камени мостови, гостите можат да вкусат домашни јадења како кратовски зелник и кумановски грав.

Во источниот дел на земјата, пченицата, медот и млечните производи се основа на локалната кујна, со познатите специјалитети како велешката пита и штипската пастрмајлија. Овие регионални разлики создаваат можност за креирање на гастрономски тури низ земјата, кои ќе ги комбинираат храната, културата и историјата. Винските региони, како Тиквеш, нудат висококвалитетни вина кои се сѐ повеќе препознаени на меѓународно ниво. Организацијата на вински и на гастрономски тури, посетите на локални пазари и учеството во подготовка на традиционални јадења може да бидат атрактивни за туристите.

Сѐ поголем број туристи бараат автентични искуства и поддржуваат локално производство. Македонија има предност во овој аспект бидејќи многу ресторани и угостителски објекти користат свежи, органски производи од локалните фарми. Поддршката на малите производители и организирањето на гастрономски саеми, каде што туристите ќе можат да ги вкусат локалните специјалитети и да запознаат занаетчии, ќе помогне во градење на одржлив гастрономски туризам. Вклучувањето на локалните заедници во гастрономските проекти не само што ќе го зајакне економскиот развој, туку ќе го зголеми и интересот на странските туристи за македонската кујна.

Македонската држава има огромен потенцијал да стане значајна гастрономско-туристичка дестинација. Со соодветна промоција, подобрување на инфраструктурата и активно вклучување на локалните заедници, оваа земја може да го заземе заслуженото место на светската гастрономска мапа.