Колку дефицитот на професионални возачи во регионот се одразува и на Северна Македонија?

Големата побарувачка и недостигот на возачи – предизвик за транспортниот сектор

Недостигот на професионални возачи е глобален предизвик кој значително го погодува регионот на Западен Балкан, вклучувајќи ја и Македонија. Според податоците, земјата се соочува со недостиг од околу 10.000 работници годишно, при што најпогодени сектори се градежништвото и туризмот. ​

Според извештаите, сè помалку професионални возачи на автобуси и на камиони се достапни во Македонија, што претставува сериозен проблем за транспортните компании. Оваа состојба се должи на неколку фактори, вклучувајќи ги високите трошоци и времетраењето на обуките за добивање на потребните категории за возење, како и подобрите услови за работа и повисоките плати што ги нудат странските компании. Многу возачи одлучуваат да заминат во земјите на Европската Унија, каде што платите достигнуваат до 3.000 евра месечно, што е значително повеќе од платите што се нудат во Македонија.
​
Македонската влада презеде мерки за справување со овој дефицит. Една од иницијативите е субвенционирање на трошоците за полагање за возачка дозвола од Д-категорија. Оваа мерка е насочена кон невработени лица кои веќе поседуваат Ц- категорија најмалку две години. Државата ги покрива сите трошоци за обуката и првото полагање, со цел да се зголеми бројот на квалификувани возачи. За оваа иницијатива се издвоени околу 1,2 милиони денари, со план да се обучат меѓу 30 и 50 лица, со можност за проширување доколку има поголем интерес.

Предизвиците за транспортните компании

И покрај овие напори, транспортните компании продолжуваат да се соочуваат со предизвици во пронаоѓањето на квалификувани возачи. Многу од нив се принудени самите да ги обучуваат своите вработени или да нудат подобри услови за работа за да ги задржат постојните кадри. Сепак, конкуренцијата од странските компании и атрактивните понуди во Европската Унија продолжуваат да бидат значаен фактор за одлив на професионални возачи од земјата.​

Со оглед на оваа состојба, потребно е продолжување и интензивирање на мерките за задржување и привлекување професионални возачи, како и подобрување на условите за работа и зголемување на платите во домашните компании. Само со координирани напори меѓу владата, образовните институции и приватниот сектор може да се надмине овој предизвик и да се обезбеди стабилен и ефикасен транспортен сектор во Северна Македонија.​

Влијанието врз транспортната индустрија

Недостигот на професионални возачи веќе почнува да влијае врз транспортната индустрија во Македонија. Компаниите сè почесто се соочуваат со одложувања во испораките, зголемени трошоци за плати и за обуки, како и тешкотии при исполнувањето на договорените логистички обврски. Ова ја намалува конкурентноста на домашните транспортни компании во однос на регионалните и на европските конкуренти, кои имаат подобри механизми за привлекување и за задржување на работната сила.

Како одговор на кризата, последниве години се бележи поголем интерес за автотранспортните училишта и за курсевите за професионални возачи. Бројот на пријавени кандидати за Ц и Д-категорија расте, а некои компании почнуваат да нудат и стипендии за потенцијалните возачи. Сепак, проблемот останува во нивното задржување на домашниот пазар, бидејќи веднаш по стекнување на квалификациите, многумина избираат да заминат во странство поради подобрите услови за работа.

Потреба од долгорочна стратегија

Долгорочното решение за овој проблем вклучува не само финансиска поддршка за идните возачи, туку и подобрување на условите за работа во транспортниот сектор. Зголемувањето на платите, подобрување на инфраструктурата за транспорт и обезбедување на поголема социјална сигурност за возачите може да придонесе кон стабилизирање на пазарот. Владата и стопанските комори треба заеднички да работат на создавање политики кои ќе го направат професионалното возење попривлечно, наместо само да се реагира на моменталните недостатоци.

За да се реши овој проблем на долг рок, потребно е значително инвестирање во обуки и професионален развој на возачите, но и создавање на подобри работни услови. Освен финансиската поддршка за стекнување возачки дозволи, компаниите треба да воведат дополнителни бенефиции како здравствено осигурување, бонуси за лојалност и подобрени услови за одмор при долги релации. Истовремено, државата може да воведе мерки како даночни олеснувања за транспортните компании кои инвестираат во своите кадри, со што ќе се создадат подобри услови за задржување на работната сила во земјата.