Приватни клиники и здравствени домови – како недостигот на работници влијае на безмилосната трка на приватниците

Здравствениот сектор во криза – како приватните клиники се борат со недостигот на кадар

Недостатокот на здравствени работници во Северна Македонија стана критичен проблем што го погодува целиот здравствен сектор. Иако јавните здравствени установи со години се соочуваат со овој предизвик, во последниот период ситуацијата станува сè потешка и за приватните клиники и здравствени домови. Борбата за квалификуван медицински кадар се претвори во безмилосна трка меѓу приватните компании, кои во услови на зголемена побарувачка за здравствени услуги се принудени да нудат повисоки плати и подобри услови за работа за да привлечат и задржат медицински персонал.

Здравствениот кадар станува дефицитарен ресурс

Според министерот за здравство, Арбен Таравари, на македонското здравство му недостасуваат најмалку 1.000 лекари, што дополнително ја влошува состојбата во секторот. Овој проблем не е нов – трендот на заминување на лекари и на медицински сестри во странство е присутен со години. Главните причини за ова се ниските плати, подобрите услови за работа во земјите од ЕУ, како и недостатокот на можности за професионален развој во Македонија.

Европската комисија во својот последен извештај забележува дека, и покрај одреденото зголемување на платите на медицинските работници во последните години, земјата продолжува да губи квалификуван кадар. Најпогодени се специјалистичките дејности, каде што недостатокот на кадар создава сериозни проблеми во здравствениот систем, особено во руралните средини.

Дополнително, дел од лекарите кои остануваат во Македонија се одлучуваат за приватниот сектор, каде што може да добијат подобри финансиски услови. Ова го намалува бројот на специјалисти во јавните здравствени установи, а истовремено ги зголемува трошоците на приватните клиники, кои се принудени да инвестираат повеќе во привлекување на кадар.

Приватните клиники под притисок – како се справуваат?

Во услови на намален број здравствени работници, приватните здравствени установи се принудени да нудат високи плати и дополнителни бенефиции за да привлечат кадар. Ова ги зголемува оперативните трошоци на клиниките, кои во исто време се соочуваат со растечка конкуренција.

Повеќе приватни болници во Скопје и во другите поголеми градови започнаа со нови стратегии за привлекување на кадар, како што се обезбедување на бесплатни едукации, специјализации и подобри услови за работа. Дел од нив дури нудат и бонуси за нови вработени, како и можност за напредок во кариерата.

Во обид да го ублажи проблемот, Фондот за здравствено осигурување на Република Северна Македонија обезбеди зголемување на капитациониот бод за 8 денари, што претставува зголемување од 15 %. Оваа мерка треба да ја подобри финансиската состојба на матичните лекари и стоматолози, но експертите се сомневаат дека тоа ќе биде доволно за да се спречи одливот на медицински кадар.

Иднината на здравствениот сектор – дали има решение?

Во обид да го ублажи проблемот со недостатокот на здравствени работници, владата најави зголемување на платите во здравствениот сектор за 40 до 50 проценти во текот на еден мандат. Оваа мерка е чекор во позитивна насока, но не гарантира долгорочно решение.

Покрај финансиските стимули, неопходни се и други реформи, како што се подобрување на условите за работа во јавните здравствени установи, модернизација на медицинската опрема и креирање на јасни стратегии за задржување на младите лекари и специјалисти во земјата.

Дополнителен предизвик за македонското здравство е стареењето на населението. Извештајот на OECD и на Европската комисија предвидува дека делот од населението над 65 години ќе порасне од 21 % во 2023 година на речиси 30 % до 2050 година. Ова значи дека потребата за медицински услуги ќе продолжи да расте, а ако нема доволно медицински кадар, притисокот врз здравствениот систем ќе стане уште поголем.

Иднината на приватните клиники и на здравствените домови ќе зависи од нивната способност да инвестираат во кадар, да создадат атрактивни услови за работа и да воведат иновативни решенија за обезбедување на квалитетни здравствени услуги. Во спротивно, ќе се соочат со ризик од недостиг на персонал, намалување на квалитетот на услугите и зголемени оперативни трошоци.

Недостатокот на здравствени работници не е само проблем на јавниот сектор – тоа е предизвик што ги погодува сите, а неговото решавање ќе бара континуирани напори и долгорочни стратегии.